Program wychowawczy rok szkolny 2019/2020

Poznajemy nasze tradycje i zwyczaje. Poznajemy naszych przodków

„Aby mierzyć drogę przyszłą, trzeba wiedzieć, skąd się wyszło”

— C.K. Norwid

Dla kogo jest ten program?

Prezentowany program podkreśla istotę i znaczenie tradycji kulturowych, zwyczajów ludowych przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Realizacja niniejszego programu umożliwi kultywowanie ważnych dla społeczności tradycji i zwyczajów oraz pozwoli zainteresować dziecko zarówno swoimi rodzinnymi korzeniami, jak i ważnymi tradycjami dla nas wszystkich. Program przeznaczony jest do realizacji w przedszkolach i oddziałach przedszkolnych z młodszymi (3-, 4-letnimi) i starszymi dziećmi (5- i 6-letnimi). Program ten jest dla małych Polaków, którzy poznają swoje korzenie, swoich przodków i tworzą współczesne historie rodzinne.

Charakterystyka programu

           Człowiek już od najmłodszych lat poznaje najbliższe otoczenie, pamięta fakty, obyczaje i tradycje kultywowane w rodzinie i środowisku, w swoim mieście, regionie i kraju. Mając możliwość poznania swoich korzeni, uświadamiamy sobie, że jesteśmy częścią rodziny, że jesteśmy częścią grupy ludzi, którzy powiązani są ze sobą więzami krwi, nazwiskiem, wspólnie przeżywanymi chwilami szczęścia i smutku. Dziecko z ogromną ciekawością odnosi się do zagadnień związanych z historią jego rodziny, jest zainteresowane tradycjami i obyczajami kulturowymi ważnymi dla określonej grupy społecznej. Uwidacznia się to szczególnie przy okazji różnych świąt i uroczystości, z którymi wiążą się różne tradycje. Zwyczaje przekazywane w postaci barwnych, ciekawych świąt rodzinnych, towarzyskich i ludowych obyczajów, poglądów, wierzeń oraz sposobów myślenia zakorzenione są w Polsce od dawien dawna. Regulowały one rodzinne i społeczne życie i były odzwierciedleniem ogólnie szanowanych zasad i norm, wprowadzając społeczny ład i porządek. Dzięki niniejszemu programowi dzieci w wieku przedszkolnym będą miały okazję zapoznać się z dorobkiem polskich tradycji. Poznawanie tradycji pozwoli dziecku nabyć umiejętności zwłaszcza w społecznym i poznawczym obszarze rozwoju oraz wzbogaci dziecięce doświadczenia. Bezpośrednie uczestnictwo w istotnych dla Polaków świętach pozwoli na żywo dotknąć tradycji i obyczajów, do których jesteśmy przywiązani i które z należytą starannością podtrzymujemy. Realizując niniejszy program, pozwolimy dziecku odkryć, skąd pochodzi, jakich ma przodków i jakie zwyczaje i tradycje kulturowe ważne są dla jego najbliższej rodziny, oraz poznać, które tradycje ważne są także dla regionu i kraju, w którym dziecko żyje. Program zakłada poznawanie historii rodzin, tradycji i obyczajów rodzinnych i regionalnych ważnych dla kraju i narodu, propaguje kultywowanie tradycji i obyczajów zgodnie z kalendarzem świąt odbywających się w zmieniających się porach roku. W okresie jesieni, która „kolorowe ma obyczaje”, dzieci będą uczestniczyły w zabawach, poprzez które poznają swoje miejsce i rolę w rodzinie, poznają swoich przodków, tradycje związane z dniem Wszystkich Świętych i z dniem zadusznym. Uczestniczyć będą w Święcie Niepodległości, przygotowując uroczystość przedszkolną z okazji odzyskania niepodległości. Jesienią dzieci będą miały okazję poznać tradycje związane z obchodami Dnia Świętego Marcina i spotkają się ze św. Mikołajem. W okresie zimy, która „srogie ma obyczaje”, dzieci będą bezpośrednio uczestniczyły w przygotowaniach i obchodach świąt Bożego Narodzenia, poznając tradycje z nimi związane. Zapoznają się ze zwyczajami karnawałowymi, tradycjami związanymi ze świętem Trzech Króli oraz wezmą udział w przygotowaniu uroczystości z okazji Dnia Babci i Dziadka, będą też kultywować tradycje związane z tłustym czwartkiem. Dzieci dowiedzą się o wartości społecznej pracy listonosza oraz poznają tradycje obchodów Dnia Kobiet, kształtując szacunek do pracy. Wiosną, która „najzieleńsze ma obyczaje”, kultywowane będą zwyczaje związane z pożegnaniem zimy i powitaniem wiosny, dzieci doświadczą, czym jest prima aprilis, poznają tradycje związane z obchodami Świąt Wielkanocnych, będą uczestniczyć w obchodach Dnia Ziemi, Dnia Matki i Dnia Dziecka oraz dowiedzą się, czym jest święto Konstytucji 3 maja. W okresie lata, które „łagodzi obyczaje”, dzieci uświadomią sobie rolę Ojca w rodzinie, dowiedzą się, czym jest święto Bożego Ciała i jakie tradycje wiążą się z obrzędami ludowymi związanymi z pożegnaniem lata, czyli dożynkami, nabywając szacunek do pracy rolnika, młynarza i wielu innych zawodów. Poznają także społeczne znaczenie zawodu policjanta, żołnierza i nauczyciela.

Główne cele

Najważniejszym celem niniejszego programu jest uświadamianie dzieciom, że wspólnota rodzinna, środowisko lokalne i ojczyzna są wielką wartością w życiu każdego człowieka i że każdy ma wobec tych wspólnot określone obowiązki. Treści programu pozwalają zwrócić dziecięcą uwagę na fakt, że to ono samo tworzy rodzinę wraz ze swoimi najbliższymi, że kolor oczu ma po mamie czy dziadku, a tembr głosu podobny do taty lub babci, że rodzinę łączą wspólne plany, myśli, a także spełnione lub niespełnione nadzieje i marzenia. Na bazie historii życia najbliższych członków rodziny dziecko pozna tradycje i obyczaje przekazywane i kultywowane z pokolenia na pokolenie swoich najbliższych członków rodziny i członków rodzin innych dzieci uczęszczających do tej samej grupy, do tego samego przedszkola, żyjących w tym samym mieście. Dziadkowie i rodzice staną się ekspertami, którzy będą opowiadali dzieciom rodzinne historie, opisywali bliższych i dalszych krewnych, przekazywali jakąś część swojej przeszłości – pokazując jednocześnie albumy ze zdjęciami swoich przodków. Realizacja niniejszego programu rozpocznie się od poznania przez dziecko historii współczesnej własnej rodziny, ważnych dla niej tradycji i obyczajów, które przekazane były wcześniej babciom i dziadkom, a teraz przekazywane są wnukom. Realizowane treści wychowania przedszkolnego połączone z poznaniem tradycji i obyczajów rodzinnych służyć będą kształtowaniu osobowości małego, aktywnego człowieka, związanego emocjonalnie z miejscem pochodzenia, będącego cząstką polskiego społeczeństwa. Program uwzględnia potrzeby i możliwości dzieci w wieku przedszkolnym. Głównym celem prezentowanego programu jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka poprzez taką organizację procesu opieki, wychowania i nauczania oraz uczenia się, która umożliwi mu odkrywanie własnych korzeni rodzinnych oraz gromadzenie doświadczeń związanych z tradycjami i zwyczajami. Realizacja programu zapewni indywidualny rozwój kompetencji intelektualnych, a przede wszystkim kompetencji społecznych ważnych w poprawnych relacjach z otoczeniem (rówieśnikami i dorosłymi), które umożliwią nazywanie i wyrażanie wartości i zachowań społecznych wynikających z ludowych tradycji kulturowych. Cele ogólne programu wiążą się z poznaniem wartości wynikających z pielęgnowania obchodów świąt, np. świąt Bożego Narodzenia, Trzech Króli, Wielkanocnych, Bożego Ciała, tłustego czwartku, karnawału i wielu innych, budujących wrażliwość dziecka na ważne elementy w życiu społecznym. Realizacja programu umożliwi dziecku przede wszystkim poznanie wartości i norm społecznych, których źródłem jest rodzina, pozwoli na kształtowanie szacunku wobec dorobku przeszłych pokoleń, wobec własnego państwa poprzez poznawanie dziejów Polski, a także kształtowanie poczucia tożsamości narodowej. Realizacja treści programu uświadomić ma również znaczenie tradycji i obyczajów ważnych dla rodziny, regionu i kraju poprzez kontakt z żywą tradycją, np. z wróżbami andrzejkowymi, powitaniem wiosny czy nocą świętojańską. Ponadto realizacja programu ma na celu kształtowanie pożądanych postaw społecznych, nabywanie zaufania i szacunku do pracy policjanta, żołnierza, rolnika, młynarza, poznanie znaczenia i wartości społecznej zawodu listonosza i Poczty Polskiej jako instytucji.

Sposób organizacji procesu edukacyjnego – metody pracy z dzieckiem

Prezentowany program umożliwia zaplanowanie zajęć z dziećmi w taki sposób, by umożliwić im nabywanie wiedzy na temat tradycji i obyczajów oraz zależności społecznych w swojej rodzinie, swojej grupie społecznej, swoim regionie oraz kraju. Proponowane rozwiązania pedagogiczne opierają się na systematycznie prowadzonych obserwacjach potrzeb i możliwości rozwojowych dziecka w wieku przedszkolnym, jak również w oparciu o gruntowną wiedzę na temat zasad rozwojowych dziecka w wieku przedszkolnym. Zaproponowane w programie metody i formy pracy są wartościowe wychowawczo. W zakresie metod nauczania nauczyciel może wybrać i dostosowywać te, które najbardziej pasują do potrzeb i możliwości swojej grupy. Ujęte w programie metody kształcenia angażują dziecko do działania, co przyczynia się do wspierania jego rozwoju. Wskazane treści wychowawcze, treści nauczania i uczenia się mają na celu rozwijanie zainteresowań, rozbudzanie ciekawości i pobudzanie wyobraźni przedszkolaków. Poszczególne obszary aktywności dziecka zostały wzbogacone o cele szczegółowe wspierające rozwój i kreatywność dziecka zgodnie z założeniami pedagogiki twórczości i zdolności. Działania realizowane w programie traktują rozwój dziecka holistycznie, co oznacza, że podejmowane są w oparciu o założenie, że wszystkie etapy rozwojowe nie tylko łączą się ze sobą, ale i są od siebie zależne. Nauczyciel wychowania przedszkolnego realizujący ten program traktuje dziecko jako partnera, pomaga mu w indywidualnym rozwoju, wskazuje kierunki rozwoju. Program zakłada stosowanie nowatorskich metod pracy z dzieckiem, a przede wszystkim metod problemowych i aktywizujących opartych na samodzielnym dochodzeniu do wiedzy – takich jak dyskusja, burza mózgów, gromadzenie pomysłów i rozwiązań. Do realizacji treści polecane są również metoda projektu zadaniowego, gry-opowiadania, wycieczki, zajęcia w muzeach, skansenach, bibliotekach.

Należy pamiętać, by przekazywane treści były tak formułowane w sposób zrozumiały dla dzieci w wieku przedszkolnym, a w miarę potrzeb rozwojowych dziecka należy organizować także zajęcia indywidualne lub w małych grupach.

Tematyka zajęć

JESIEŃ kolorowe ma obyczaje

3 – 4 latki

Jestem swojej mamy i swojego taty

Jakie czynności wykonuje pani nauczycielka

Jak uczcimy pamięć naszych przodków

Poznajemy ważne symbole narodowe

Poznajemy tradycje związane ze św. Marcinem

Czekamy na św. Mikołaja

5 – 6 latki

Kim jestem – poznaje swoje miejsce i rolę w rodzinie oraz swoich przodków

14 października – czyje to święto

Jak uczcimy pamięć naszych przodków

Znam ważne symbole narodowe

Poznaję tradycje i obyczaje związane ze św. Marcinem

Czekamy na św. Mikołaja

ZIMA srogie ma obyczaje

3 – 4 latki

Poznajemy tradycje Świąt Bożego Narodzenia

Bawimy się w karnawale

Poznajemy tradycję Święta Trzech Króli

Komu listonosz listy przynosi

Powiedział mi Bartek, że dziś tłusty czwartek

Co robi moja mama

Moja babcia i mój dziadek

5 – 6 latki

Poznajemy tradycje Świąt Bożego Narodzenia

Co to jest karnawał

Poznajemy tradycję Święta Trzech Króli

Czy praca listonosza jest ważna

Powiedział mi Bartek, że dziś tłusty czwartek

Wiem, co robi moja mama

Moja babcia i mój dziadek

WIOSNA najzieleńsze ma obyczaje

3 – 4 latki

Co to jest prima aprilis – czy to dzień żartów

Jakie tradycje są ważne w Wielkanocne Święta

Jak pomóc matce ziemi

Co to jest Konstytucja

Wiem, jak kocham moją mamę

Wiem wszystko zabawkach

Poznajemy wiosenne zwyczaje

5 – 6 latki

Czy prima aprilis to dzień żartów

Jak przygotowujemy się do Świąt Wielkanocnych

Wiemy jak dbać o nasza planetę Ziemię

Co to znaczy Konstytucja

Co wiem o swojej mamie

Wiem, jak dzieci świętują Dzień Dziecka

Poznajemy wiosenne zwyczaje

LATO łagodzi obyczaje

3 – 4 latki

Co wiem o pracy policjanta i o zasadach bezpieczeństwa

Co wiemy o Wojsku Polskim

Na urodzinach Misia Kubusia

Co to są dożynki

Poznajemy tradycje związane z Bożym Ciałem

Spędzam lato z moim tatą

5 – 6 latki

Poznaję pracę policjanta

Czym zajmuje się żołnierz

Tradycje urodzinowe w naszej grupie

Co to są dożynki

Poznajemy tradycje związane z Bożym Ciałem

Spędzam lato z moim tatą

Opracowanie:

Agnieszka Bartosz

Dorota Bender

Jolanta Wzorek - Majewska