Innowacja pedagogiczna realizowana w oparciu o

Program Wychowania Przedszkolnego „W świecie dobrych obyczajów”

w roku szkolnym 2018/2019

w Niepublicznym Przedszkolu Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a’Paulo

im. siostry Róży Okęckiej w Kielcach

       Dobre obyczaje – wyrażenie to ma wiele synonimów: konwenanse, kindersztuba, ogłada, savoir-vivre, dobre wychowanie, formy towarzyskie, etykieta.

Czy dobre obyczaje są nam potrzebne?

     Dobre obyczaje są dla człowieka tym, czym lakier jest dla karoserii samochodu – dodają blasku! Dobre obyczaje warto i trzeba przekazywać każdemu człowiekowi, bo to nie tylko zbiór zasad – to cała kultura osobista człowieka i jego stosunek wobec innych oraz obraz samego siebie w oczach innych, a ich brak prowadzi do egoizmu i braku szacunku dla innych oraz otoczenia.  

     Dobre obyczaje oznaczają określone formy zachowania powszechnie przyjęte w danej zbiorowości społecznej. Przekazywane z pokolenia na pokolenie, opierają się na tradycji obyczajów, poglądów, sposobu myślenia i zachowania, norm społecznych, które są społecznie doniosłe w określonej kulturze. Dobre obyczaje stanowią element społecznej kontroli, a ich naruszenie powoduje zazwyczaj negatywną reakcję ze strony grupy. Obyczaje ulegają zmianom bardzo powoli i ściśle związane są z systemem wartości, wyznawanym i praktykowanym przez daną grupę społeczną. Dobre obyczaje dla dziecka to nie tylko zbiór zasad, to także sposób komunikacji ze światem, dlatego dobre obyczaje dziecko powinno poznawać od najmłodszych lat.

Założenia programu

         Program kładzie nacisk na wychowywanie dziecka w określonym systemie norm i wartości, gdzie jego świadomość jest kształtowana pod wpływem nawyku, wyrobionego            w wyniku wielokrotnego powtarzania w określonych okolicznościach i w określonej przestrzeni tych samych właściwych zachowań w danej sytuacji. Proponowany program zawiera zakres umiejętności i wiadomości, w jakie należy wyposażyć dziecko w wieku przedszkolnym, by było przygotowane do podjęcia zadań szkolnych. Przewiduje także stopniowe opanowanie określonych umiejętności i sprawności, czyli tzw. gotowości szkolnej w okresie pobytu dziecka w przedszkolu z uwzględnieniem indywidualnych możliwości rozwojowych dziecka, u którego czas osiągania różnych sprawności jest inny.

         Program ten to także szansa, by wyposażyć dziecko w oczekiwane postawy społeczne będące wzorem właściwych zachowań w otoczeniu, a jednocześnie pomóc w budowaniu mocnego charakteru solidnego i prawego człowieka. Dbałość o zaspokojenie potrzeb fizycznych, społecznych, emocjonalnych i poznawczych umożliwi dziecku osiągnięcie gotowości do podjęcia zadań szkolnych, na miarę indywidualnych potrzeb i możliwości rozwojowych.

         Efekty realizacji założeń programowych w ślad za podstawą programową przedstawione zostały w czterech obszarach rozwoju dziecka: fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym. Przedstawione w programie treści, podzielono na siedem obszarów aktywności dziecka, poprzez które nastąpi ich realizacja. Treści programowe zapisane zostały w odniesieniu do pór roku w formie haseł sugerujących trwanie i przemijanie czasu, w którym dziecko ma okazję przeżywać, czytać i pisać, manipulować, mówić, liczyć klasyfikować, a więc doświadczać i nabywać te treści, które stanowią podstawę do podjęcia zadań szkolnych.

         Takie ujęci treści umożliwi nauczycielom podejmowanie celowo zorganizowanych działań dostosowanych do możliwości i potencjału rozwojowego każdego dziecka w każdej grupie wiekowej. Dobra orientacja nauczyciela w aktualnym poziomie rozwoju swojego wychowanka, umożliwi właściwy dobór indywidualnych zadań i wymagań, zgodnych z tempem rozwoju dziecka, z jego potrzebami i zainteresowaniami.

         Dziecko kończące przedszkole w sferze rozwoju fizycznego powinno być: sprawne, samodzielne, mieć prawidłowo wykształcone czynności pozwalające na rozpoczęcie nauki czynności złożonych (czytanie, pisanie), w sferze emocjonalnej i społecznej dziecko powinno posiadać m.in. takie cechy jak: empatia, obowiązkowość, odpowiedzialność, komunikatywność, odporność emocjonalna, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania człowieka w życiu społecznym, zawodowym i rodzinnym, w poznawczej sferze rozwoju dziecko kończące przedszkole powinno posiadać taką wiedzę i umiejętności, które są konieczne i przydatne na pierwszym etapie edukacyjnym.

Główne cele programu

       Głównym celem programu jest przygotowanie dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej. Program zakłada realizację obowiązkowych zestawów celów i treści nauczania, w tym umiejętności dziecka opisanych przez podstawę programową w formie ogólnych i szczegółowych wymagań dotyczących umiejętności, sprawności i wiedzy, które dziecko powinno posiadać kończąc edukację przedszkolną.

       Program wychowania przedszkolnego umożliwić ma wychowanie młodego pokolenia wrażliwego na potrzeby i krzywdy innych, rozumiejącego konieczność poszanowania cudzej własności, tolerancyjne, szanujące odmienność i indywidualność, ceniące wartości moralne, znające swoje prawa i obowiązki. Zakłada wychowanie dziecka w określonym ładzie społecznym, w którym obowiązuje kultura i zasady dobrego wychowania, gdzie realizowane działania opierają się na życzliwości dla innych ludzi, na uprzejmości, tolerancji, na umiejętności panowania nad emocjami oraz na zasadach liczenia się z innymi.

       Program „Przedszkolak w świecie dobrych obyczajów” w szczególny sposób traktuje zadania związane z uświadamianiem dziecku, co jest prawidłowym zachowaniem, a czego nie powinno się robić, na konsekwentnym tłumaczeniu, po co ma się zachowywać w określony sposób. Działalność przedszkola w kształtowaniu dobrych obyczajów odgrywa ważną rolę, bo to właśnie tu w grupie rówieśniczej wyznaczane są wspólne normy, zwyczaje i zasady, którym dziecko się podporządkowuje. Program zakłada ujednolicone oddziaływania wychowawcze przedszkola i domu rodzinnego wychowanka, w czym niezbędna jest obustronna ścisła współpraca, poprzez którą istnieje szansa na integrację społeczności przedszkolnej z rodziną dziecka. Współpraca taka pozwoli jednocześnie kształtować odporność emocjonalną dziecka, która konieczna jest do racjonalnego radzenia sobie w nowych i trudnych sytuacjach, w tym także do łagodnego znoszenia stresów i porażek.

         Przemyślana, systematyczna i konsekwentna realizacja programu umożliwi dziecku nabywanie sprawności i umiejętności, w sposób zapewniający jego indywidualny rozwój kompetencji i umiejętności, w tym umiejętności intelektualnych i społecznych niezbędnych w poprawnych relacjach z otoczeniem (rówieśnikami i dorosłymi), które umożliwią nazywanie, respektowanie i wyrażanie wartości i zachowań pożądanych społecznie, pozwolą samodzielnie tworzyć relacje z dziećmi, werbalnie i pozawerbalnie komunikować się z otoczeniem. Realizacja programu umożliwi również wspieranie ciekawości, aktywności, samodzielności, kreatywności, a także pozwoli kształtować istotne umiejętności, które są ważne w edukacji szkolnej (np. umiejętności rozpoznawania liter drukowanych, cyfr, czytania prostych wyrazów, kreślenia i odwzorowywania wzorów literopodobnych).

         Realizowane treści programu umożliwić mają dziecku nabywanie umiejętności rozumienia
i przedstawiania własnych emocji i uczuć oraz szacunku dla emocji innych osób
. Mają pozwolić poznawać świat przez refleksję i autorefleksję, operować doświadczeniem i rozwijać procesy poznawcze, które pozwolą dziecku opanować różne sposoby przetwarzania informacji, wyposażą w umiejętności planowania działań i przewidywania skutków tych działań. Rozwijanie wszystkich kompetencji dziecka zgodnie z założeniem programu odbywać się będzie w podstawowej formie ich działalności, jaką jest zabawa oraz zajęcia kierowane i niekierowane.

Sposób organizacji procesu edukacyjnego

         Program „Przedszkolak w świecie dobrych obyczajów” uwzględnia warunki i sposób realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego z dnia 14 lutego 2017 r. Przewiduje, że proces edukacji przedszkolnej przebiegać będzie w oparciu o ramowy plan dnia gupy opierający się na zabawach wspomagających rozwój dziecka w każdej ze sfer rozwoju, co oznacza taką organizację zajęć i zabaw kierowanych i niekierowanych, które uwzględniają funkcję wychowawczą, dydaktyczną i opiekuńczą przedszkola.           

         Nauczyciele, planując zadania edukacji przedszkolnej, powinni mieć na uwadze, by ich realizacja zgodna była z potrzebami zarówno wychowanków jak i ich rodziców, by były adekwatne do intelektualnych możliwości i oczekiwań rozwojowych dzieci, by prowadziły w efekcie do rozumienia przez dzieci emocji, uczuć własnych oraz innych ludzi. Odpowiednio zaplanowany proces edukacji ma umożliwić dziecku jego indywidualny rozwój na miarę jego potrzeb i możliwości. Realizacja programu wymaga odpowiedniej aranżacji przestrzeni edukacyjnej oraz zakłada szczególną dbałość o dobór metod i treści. Podstawę organizacji procesu nauczania–uczenia się jest wspomaganie poznawczego obszaru rozwoju dziecka w tym procesów myślowych (pamięci, uwagi), które umożliwiają rozwój kompetencji np. w zakresie umiejętności wyrażania rozumienia świata za pomocą języka polskiego mówionego, zrozumiałego dla innych, oraz za pomocą komunikatów pozawerbalnych. Rozwijane procesy myślowe kształtują samodzielność i rozwijają umiejętności w zakresie np. przestrzegania zasad bezpieczeństwa, oraz dbałości o zdrowie i kondycję fizyczną. Program zakłada podejmowanie działań profilaktycznych uwrażliwiających na istniejące zagrożenia cywilizacyjne, takie jak: zagrożenia płynące z nieodpowiedzialnego korzystania z Internetu czy zdarzenia traumatyczne, również takie, które wynikają z pojawienia się zmian i zjawisk istotnych dla bezpieczeństwa i harmonijnego rozwoju dziecka. Założenia programu wspierają dziecięcą samodzielną eksplorację świata, zapewniają poznanie wartości i norm społecznych, których źródłem jest rodzina, grupa przedszkolna oraz rozwijają zachowania wynikające z wartości możliwych do zrozumienia na tym etapie rozwoju. Realizacja założeń programu ma umożliwić rozwój sprawności
i umiejętności dziecka, a w konsekwencji doprowadzić do osiągnięcia takiego poziomu rozwoju, który umożliwi podjęcie nauki w szkole.

Realizacja programu

       Realizacja treści programowych obywa się w czterech blokach tematycznych, które nawiązują do pór roku, biorąc pod uwagę postępujący rozwój dziecka, który rodzi potrzebę utrwalania już nabytych sprawności, lecz przede wszystkim sugeruje sposób rozwoju nowych kompetencji. Cztery bloki tematyczne: „Jesień kolorowe ma obyczaje”, „Zima srogie ma obyczaje”, „Wiosna najzieleńsze ma obyczaje”, „Lato łagodzi obyczaje” w swoich nazwach nawiązują do obyczajów panujących w świecie przyrody i w świecie ludzi. Zakładane treści programowe zostaną zrealizowane przez nauczycieli wychowania przedszkolnego poprzez podejmowanie działań w obrębie siedmiu tych samych obszarów aktywności dziecka:

  • I obszar działania dziecka – jestem samodzielny, sprawny, zdrowy,
  • II obszar – panuję nad emocjami, szanuję emocje innych, jestem pozytywnie nastawiony do otoczenia,
  • III obszar – respektuję prawa i obowiązki, czuję się bezpieczny, wiem jak radzić sobie
    w sytuacjach zagrożenia,
  • IV obszar – jestem kulturalny, jestem wrażliwy na potrzeby innych ludzi oraz otoczenia przyrodniczego,
  • V obszar – wiem, jak odróżnić dobro od zła i czym jest piękno,
  • VI obszar – jestem twórczy, kreatywny i ciekawy świata,
  • VII obszar – interesuję się czytaniem, pisaniem i liczeniem.

                                                                                    

       Siedem cyklicznie powtarzających się obszarów aktywności dziecka pozwoli realizować zadania przedszkola w taki sposób, by każde dziecko kończące edukację przedszkolną miało szansę nabyć umiejętności i sprawności zakładane w podstawie programowej. Zaproponowany układ treści programowych umożliwić ma dziecku nabywanie kompetencji, sprawności i samodzielności. Cele szczegółowe dostosowane są do percepcji i możliwości poznawczych dziecka w wieku przedszkolnym, a ich osiągnięcie warunkuje pełną realizację założeń programu. Działania edukacyjne nauczyciela przedszkola skierowane są na dziecko, na jego wychowanie, na prawidłowy i wielokierunkowy rozwój poprzez odpowiednio dobrane metody pracy wychowawczo-dydaktycznej, jak i poprzez odpowiednią aranżację przestrzeni edukacyjnej.

   W ramach programu wychowawczego przygotowano, na każdą porę roku, osiem tematów, które zaleca się realizować (w miarę możliwości) jeden raz w tygodniu. W gestii nauczyciela grupy jest zdecydować, który dzień tygodnia wybierze na przeprowadzenie zajęć. Tematy podzielone są na dwie grupy wiekowe: 3-4-latki oraz 5-6-latki.  

Po zrealizowanych zajęciach ich temat należy wpisać do dziennika i podkreślić zielonym kolorem. Pod koniec roku przedszkolnego, w ramach ewaluacji programu, zostanie przeprowadzony         z nauczycielami wywiad (kwestionariusz wywiadu do wypełnienia; forma anonimowa) dotyczący realizowanych zagadnień.

Zespół wychowawczy:

A . Bartosz, E. Knapik, J. Wzorek